Hiện tượng tâm lý Dejavu là gì? Cảm giác quen thuộc ấy là sao?

hien-tuong-tam-ly-dejavu

Hiện tượng tâm lý Dejavu là một trong các hiện tượng rất phổ biến trong cuộc sống của chúng ta. Nhưng nhiều người vẫn chưa hiểu rõ về việc này. Và hầu hết mọi người chưa nhận thấy mình đã từng đối mặt việc này trong đời.

Vậy Dejavu là hiện tượng thế nào đây? có đặc trưng đến thế nào? toàn bộ sẽ được chúng tôi trả lời qua thông tin dưới đây.

Dejavu là gì?

Tình trạng Dejavu là cảm nhận mà một người cảm nhận rằng mình đã sống qua trường hợp đó trong thời gian trước đây.

Cụm từ này dịch theo nghĩa đen là “đã thấy”. Cho dù một vài lí giải Dejavu theo trường phái bí hiểm. Trong khi đó các nền khoa học chính thống phủ nhận cách lý giải Dejavu là “nhận thức trước” hoặc “tiên tri”.

Những cá nhân đã trải qua cảm giác này miêu tả nó như một cảm nhận rất thân thuộc với một việc hoặc một hoàn cảnh nào đó.

Dù thực tiễn tình cảnh, việc ấy chưa hề diễn ra trong thời gian trước đó. Hoặc chưa từng xuất hiện trong những giấc mộng.

Chẳng hạn như bạn đang tham quan một điểm du lịch, và bỗng nhiên bạn nhận thấy mình như đã tới nơi đó trước kia.

Hoặc có khả năng bạn đang thưởng thức bữa tối với một đám bạn, bàn luận về sự việc nào đó. Lúc ấy, bạn có cảm nhận rằng bạn đã trải qua việc này và cảm giác nó rất thân quen.

Phân loại hiện tượng Dejavu

Trình trạng Dejavu được phân thành 2 loại chính. Thứ nhất: Dejavu bệnh lý thường có liên quan đến bệnh lý động kinh. Hoặc khi kéo dài hoặc thường xuyên một cách bất thường. Hoặc kết hợp với các biểu hiện khác như ảo giác, hoang tưởng, và thường là biểu hiện của các bệnh thần kinh.

Thứ hai là tình trạng Dejavu không bệnh lý. Loại này thường diễn ra ở các bạn mạnh khỏe. Theo các thu thập thì các thành viên đi du lịch nhiều hoặc xem phim nhiều sẽ gặp qua Dejavu nhiều hơn các thành viên khác. Nhiều nghiên cứu cho biết biểu hiện Dejavu càng ngày càng giảm theo lứa tuổi.

Dịch tễ học về Dejavu

Trình trạng Dejavu khá phức tạp, và có rất nhiều giả định sự khác nhau về lí do tại sao Dejavu lại diễn ra. Nhà học giả người thụy sĩ arthur funkhouser nêu ra khả năng rằng có một số “trải nghiệm dejavu”. Ông nhận định là để tìm hiểu trình trạng này tốt hơn, cần được chú ý các sắc thái giữa các trải nghiệm.

Có tới 70% dân số cho biết họ đã từng trải qua một vài hình thức Dejavu. Lượng vấn đề diễn ra ở các thành viên từ 15 đến 25 tuổi nhiều hơn bất cứ nhóm tuổi nào khác. Dejavu có liên quan mật thiết với chứng động kinh thùy thái dương.

Nhiều nghiên cứu cho rằng, Dejavu có khả năng xảy ra ngay trước thời điểm lên cơn co giật thùy thái dương.

Nhiều nhà phân tâm học tin rằng Dejavu là sự tưởng tượng giản dị hoặc sự hoàn thành nguyện ước.

Trong khi một số nhà tâm thần học cho rằng nó là sự không tương đồng trong não khiến bộ não nhầm hiện tại với quá khứ.

Nhiều nhà cận tâm lí học cho rằng nó liên quan đến kinh nghiệm tiền kiếp. Cụ thể, chúng ta cần phải thực hiện nhiều cuộc tìm hiểu hơn về trình trạng này.

hien-tuong-tam-ly-dejavu
Hiện tượng tâm lý Dejavu

Dejavu có thể là một hiện tượng trí nhớ

Giới khoa học đã nỗ lực tái tạo hiệu quả Dejavu trong phòng thử nghiệm. Trong một tìm hiểu của leeds memory group vào năm 2006, nhóm chuyên gia thứ nhất sẽ định hình nên một trí nhớ cho những bệnh nhân bị thôi miên.

Ký ức đó thường là một thứ gì đó giản dị như chơi một trò chơi hoặc nhìn vào một từ được in bằng một màu nhất định.

Tiếp theo, người bệnh ở các hội nhóm không giống nhau được đề xuất quên hoặc nhớ hồi ức. Chuyện này tiếp theo nhiều khả năng khởi động cảm nhận Dejavu lúc họ gặp trò chơi hoặc từ.

Giới khoa học khác đã nỗ lực thực hành Dejavu bằng phương pháp dùng thực tiễn ảo. Một nghiên cứu cho thấy những người tham dự tìm hiểu đã trải qua cảm nhận Dejavu lúc đi đường qua trò chơi điện tử thực tiễn ảo.

Những thử nghiệm này đã khiến giới khoa học nghi ngờ rằng Dejavu là một tình trạng trí nhớ. Mọi người gặp phải một tình huống giống như một ký ức xưa thực tế tuy nhiên mọi người chẳng thể hồi tưởng toàn bộ hồi ức đó.

Cho nên, bộ não của mọi người nhận thấy các yếu tố tương tự giữa cảm giác hiện tại và quá khứ. Mọi người sẽ trải qua một cảm nhận thân quen mà mọi người chẳng thể nào hoàn thiện nó được.

Hiện tượng Dejavu là sự đánh lừa của các giác quan trong cơ thể

Có một giả định cho rằng rằng Dejavu là một hiện tượng cơ bản của bộ não. Căn cứ vào đó, các giác quan trong cơ thể của chúng ta đánh lừa chính bản thân chúng ta.

Thông thường, các giác quan có vai trò mấu chốt quan trọng trong nhận thức của con người về thế giới xung quanh.

Căn cứ vào đó, thông tin từ các giác quan sẽ truyền về não bộ. Não bộ cùng các giác quan sẽ đánh lừa chúng ta và khiến chúng ta nhận ra cảm giác đó rất quen thuộc.

Đây dường như là một giả định dễ hiểu và đơn giản nhất. Và cũng gần giống như hầu hết các giả định khác về Dejavu.

Các giác quan trong cơ thể chúng ta đã đánh lừa cảm nghĩ của con người. Nhưng trong thực tế, chúng ta không có cách nào kiểm tra được.

Dejavu có thể là do lỗi biên mục cơ bản

Một giả định khác lại cho rằng: bộ nhớ dài hạn và ngắn hạn của não nhiều khả năng bị vấn đề. Hiện tượng này khiến cho nơi lưu trữ thông tin của não làm việc sai phương pháp. Nó sẽ lập ra lỗi biên mục chủ đạo, na ná như lỗi lúc biên tập một kịch bản nào đó.

Thí dụ bạn đang đi dự một bữa tiệc tại một căn nhà nào đó mà bạn chưa hề đến bao giờ. Tuy nhiên, lúc mới đi vào, bạn lại nhận thấy rằng mình đã ở đã biết qua quang cảnh, sự việc này trong thời gian trước đây.

Từ nội thất của căn nhà, cảnh chúng ta chia sẻ, mùi vị của những món ăn,… Chúng ta sẽ bị thuyết phục giống như mình đã từng trải qua việc này trong thời gian trước đây. Đó chính là tình trạng Dejavu đang đưa bạn nhập cuộc.

Nguyên nhân là do đâu? Đó chính là não bộ của bạn không thực hiện tốt chức năng cơ bản của nó. Bộ não có thể lưu giữ các thông tin mới ngắn hạn khi bạn tham gia buổi tiệc.

Tuy nhiên, nó lại đưa vào danh mục trí nhớ dài hạn. Điều này khiến cho bạn có cảm giác rằng sự việc ấy đã từng diễn ra. Chẳng hạn như trong quá khứ xa xôi nào đó.

hien-tuong-tam-ly-dejavu
Hiện tượng tâm lý Dejavu

Trí nhớ của con người chưa tốt

Một cơ chế lý giải sự nảy sinh Dejavu là bởi các bộ phận của não vận hành chưa đồng nhất cùng nhau. Vùng vỏ não rhinal cortex giữ vai trò khởi động cảm giác thân quen có một vài thời điểm cũng bị vấn đề y như thiết bị điện tử. Nó bị khởi động mà không đánh thức các trung khu ứng xử dung lượng bộ nhớ khác hoạt động song song.

Điều đó nhiều khả năng lí giải rằng tại sao mọi người hơi khó diễn đạt cảm giác lúc gặp Dejavu. Nó thường là một cảm giác thân thuộc không có thực. Nhưng, cảm giác quen thuộc ấy chưa bao giờ tập trung vào một người hoặc một câu chuyện chi tiết.

Hiện tượng Dejavu có thể là biểu hiện của bệnh động kinh

1 vấn đề chưa thật sự được nhiều người biết đến. Đó là người bị bệnh động kinh thường có cảm giác quen thuộc và xuất hiện hiện tượng Dejavu nhiều hơn so với người thường.

Theo các nghiên cứu, nhiều người bệnh động kinh cho biết rằng họ có cảm giác Dejavu trước khi cơn động kinh bắt đầu.

Trên thực tế, mối liên quan giữa bệnh động kinh và Dejavu đã được nhắc tới kể từ thế kỷ 19. Dù cho lúc ấy, nền y học chưa thực sự phát triển.

Rõ ràng, thùy thái dương là căn nguyên của Dejavu. Đây là 1 phần của bộ não có liên quan đến cảm giác giác quan, thành lập ngôn ngữ và sự phối hợp trí nhớ.

Khi bị động kinh, các nơron thần kinh bị ức chế tạm thời. Kết quả là tạo nên những thông điệp bừa bãi được lan truyền khắp cơ thể.

Dejavu nhiều khả năng là kết quả của sự phóng điện tạm thời các dây thần kinh. Sự phóng điện này chính là thủ phạm tạo nên cơn động kinh.

Song song đó, một khi có sự chằng chéo các dây thần kinh cũng là nguyên nhân hình thành nên Dejavu.

Hiện tượng Dejavu có thể là hậu quả của tổn thương não

Dejavu kéo dài nhiều năm sẽ trở nên nghiêm trọng. Đồng thời cũng là hậu quả cho thấy căn nguyên thần kinh là thủ phạm khiến Dejavu tái phát trở lại.

Trong khá nhiều tình huống, những người bị chứng Dejavu mãn tính thường ghét đọc tin tức hoặc xem truyền hình. Tại vì họ luôn có cảm giác như đã đọc hoặc đã xem mọi thứ trước kia.

Kể cả việc đi sắm sửa, đi siêu thị đồng thời là điều ám ảnh của nhóm người này. Tại vì họ chẳng thể xác định được đồ dùng nào đã từng mua và chưa hề mua. Trong những tình huống như vậy, trình trạng Dejavu đã vượt qua ranh giới thú vị. Nó diễn ra rất tình cờ và trở thành một bệnh thực thể.

Nhóm chuyên gia đã khai phá ra rằng các bạn bị chứng Dejavu mãn tính thường bị tổn thương não. Nổi bật là những thương tổn ở thùy thái dương hoặc thùy trán. Thậm trí, đời sống thường ngày của họ trở nên nhọc nhằn hơn vì bị Dejavu ám ảnh.

hien-tuong-tam-ly-dejavu
Hiện tượng tâm lý Dejavu

Dejavu và những giấc mơ

Những giấc mơ cũng có thể được áp dụng để giải thích hiện tượng Dejavu. Và chúng có liên quan đến ba khía cạnh khác nhau:

Thứ nhất, một số trải nghiệm Dejavu trùng lặp với những tình huống trong mơ thay vì tình trạng thức giấc. Theo khảo sát của Brown (2004), 20% số người được hỏi cho biết trải nghiệm Dejavu của họ là từ những giấc mơ. 40% số người được hỏi cho biết rằng từ cả thực tế và giấc mơ.

Thứ hai, mọi người có thể trải nghiệm Dejavu vì một số yếu tố trong giấc mơ được ghi nhớ của họ đã được hiển thị. Nghiên cứu được thực hiện bởi Zuger (1966) đã ủng hộ ý tưởng này.

Thông qua phương pháp điều tra mối quan hệ giữa những giấc mơ được nhớ và trải nghiệm Dejavu. Và kết quả là có một mối tương quan mật thiết.

Thứ ba, mọi người có thể trải nghiệm Dejavu trong trạng thái mơ, điều này đã phần nào thể hiện mối liên kết giữa Dejavu với tần suất mơ.

Nói chung, chúng ta vẫn cần nhiều nghiên cứu hơn nữa để giải thích hiện tượng Dejavu. Mặc dù đối với nhiều người, đây là một hiện tượng thú vị.

Tuy nhiên, khi gặp phải tình trạng Dejavu mãn tính, gây ám ảnh thì con người cần phải được điều trị. Chẳng hạn như điều trị bệnh động kinh hay điều trị tổn thương thực thể ở não.

Source: https://tamlynqh.vn

Category: Tâm lý – Trầm cảm

Scroll to Top