Khi gia đình mang tên… trầm cảm

Đau lòng chuyện trầm cảm sau sinh con

Không ít phụ nữ rơi vào thực trạng bồn chồn cùng cực khi đương đầu với thiên chức làm mẹ, đặc biệt quan trọng khoảng chừng thời hạn sau khi sinh con.

Đó là thời gian sức khoẻ của người mẹ chưa hồi sinh trọn vẹn nhưng mở màn phải đương đầu với những áp lực đè nén nuôi dưỡng, chăm nom con cháu, áp lực đè nén mưu sinh kiếm sống và cả áp lực đè nén từ người chồng, cha mẹ, gia đình, xã hội.

Bên cạnh yếu tố tâm sinh lý, không hề phủ nhận Internet và mạng xã hội đang tác động ảnh hưởng lớn đến cảm hứng, tâm trạng của nhiều mẹ bầu sau sinh, khiến họ rơi vào trầm cảm, rối loạn tinh thần, gây nên những hậu quả nặng nề.

Những từ khoá như “ những bậc cha mẹ tồi tệ ”, “ người mẹ giết con sau sinh ”, “ trầm cảm sau sinh ” … đạt tới hàng chục triệu lượt tìm kiếm trên Google, kéo theo đó là hàng loạt tin tức, video, fanpage, website kể về những bà mẹ “ máu lạnh, nhẫn tâm ”.

Nào là chuyện “người mẹ ở Hà Tĩnh bị bắt khẩn cấp để điều tra về hành vi giết con đẻ mới 18 tháng tuổi”, “nghi án một người mẹ ở Tuyên Quang bất ngờ bóp cổ con trai 6 tuổi tới chết”, đến chuyện “khởi tố người mẹ nhẫn tâm giết con 3 tuổi rồi tự tử bất thành ở Bắc Ninh”, “người mẹ nhẫn tâm bỏ con sơ sinh ở hố gas dưới nắng nóng”….

Những thông tin nêu trên được san sẻ tràn ngập qua Internet và mạng xã hội với đủ loại đánh giá và nhận định, mà đa phần là những nhận xét xấu đi, chửi bới những người mẹ trên là “ quái vật ”, “ tàn tệ ”, “ độc ác ”, … Lan toả những câu truyện chỉ được nhìn nhận một chiều như vậy góp thêm phần tạo nên một bầu không khí u ám và đen tối trong xã hội, vô hình trung tạo nên áp lực đè nén vô hình dung so với những thành viên trong gia đình.

Các bác sĩ tâm ý cho biết đổi khác tâm ý sau sinh rất phức tạp. Phụ nữ sau sinh phải trải qua lần chuyển dạ dịch chuyển lớn đến ý thức và sức khỏe thể chất của người phụ nữ. Ngoài đổi khác lớn về sức khỏe thể chất, nội tiết cũng đổi khác trầm trọng dẫn tới biến hóa về tâm sinh lý.

Trầm cảm vì gia đình
Trầm cảm vì gia đình

Theo thống kê, trong tiến trình sau sinh có tới 85 % phụ nữ bị rối loạn khí sắc. Ở hầu hết phụ nữ, những triệu chứng này tương đối nhẹ, tuy nhiên có một số ít phụ nữ bị dai dẳng và nghiêm trọng. Trầm cảm sau sinh khiến nhiều mẹ u uất nghĩ quẩn, thậm chí còn sát hại con rồi tự sát.

Phụ nữ sau sinh có nhiều triệu chứng trầm cảm từ nặng đến nhẹ. Nhẹ thì ít nói, ủ rũ, không muốn tiếp xúc với mọi người, bỏ ăn uống và có phản ứng tiêu cực; nặng thì có thể không tiếp xúc với bất cứ ai, nghĩ quẩn, chọn cách sát hại con và tự tử…

Trong xã hội tân tiến, nhiều mẹ sau khi sinh em bé chỉ nuôi con một mình, không được gia đình chăm sóc hoặc gặp phải những khó khăn vất vả trong chăm nom con cháu, xích míc với chồng về tình cảm, kinh tế tài chính … Những yếu tố này cũng góp thêm phần đẩy người mẹ sau sinh vào “ bờ vực ” trầm cảm.

Rất nhiều thảm kịch thương tâm xuất phát từ trầm cảm sau sinh mà không được tương hỗ, can thiệp kịp thời. Vào năm năm ngoái, dư luận xã hội bị chấn động bởi câu truyện tại Bắc Giang, một người mẹ trầm cảm sau sinh đã ra tay sát hại đứa con chưa đầy 2 tháng tuổi sau khi dùng dao giết chết đứa con 6 tuổi.

Cùng năm đó, một người mẹ ở Thành Phố Hà Nội cũng lựa chọn cướp đi sự sống của đứa trẻ mới 4 tháng tuổi dù đã được điều trị bằng thuốc về bệnh trầm cảm. Còn nhiều trường hợp trong thực tiễn đau lòng hơn nữa. “

Trầm cảm sau sinh có phải là cái cớ để người mẹ tước đi sinh mạng của chính con đẻ của mình ? ”, “ Trầm cảm sau sinh có phải bệnh tâm thần ? ”, “ Mẹ giết con vì trầm cảm sau sinh bị giải quyết và xử lý như thế nào ? ” – đây là những câu hỏi được phần đông quần chúng, dư luận chăm sóc.

Các chuyên viên tâm ý khẳng định chắc chắn trầm cảm sau sinh là một chứng bệnh rất phổ cập và nguy hại. Song, tất yếu, những người mẹ ra tay sát hại con cháu sau sinh đều phải đương đầu với những chế tài nghiêm khắc của pháp lý.

Báo động bệnh trầm cảm đối với trẻ em

Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, những người mẹ trầm cảm có đáng được nhận sự cảm thông của xã hội hay không ? Nhiều năm nay, chỉ số rối loạn tinh thần ở Nước Ta đang có khuynh hướng tăng, phổ cập là những bệnh về rối loạn xúc cảm, đặc biệt quan trọng là bệnh trầm cảm.

Tổ chức Y tế thế giới ( WHO ) Dự kiến đến năm 2020, trầm cảm sẽ là căn bệnh có số lượng người mắc phải lớn thứ hai trên quốc tế, chỉ sau bệnh tim mạch. Căn bệnh trầm cảm hoàn toàn có thể là nguồn cơn nguy hại gây gián đoạn đời sống gia đình, khiến người mắc bệnh nghĩ quẩn, tự làm tổn thương bản thân, thậm chí còn là sát hại người thân trong gia đình và tự sát.

Nếu gia đình có thành viên triệu chứng trầm cảm,  những thành viên còn lại trong gia đình thông thường phải chịu rất nhiều áp lực, thậm chí có thể xuất hiện những biểu hiện rối loạn lo âu, mất kiểm soát cảm xúc… dẫn đến căn bệnh trầm cảm.

Đặc biệt, tỷ lệ trẻ em và vị thành niên mắc các vấn đề sức khoẻ tâm thần chung ở Việt Nam đang có chiều hướng tăng lên hàng năm.

Trầm cảm vì gia đình
Trầm cảm vì gia đình

Trầm cảm ở trẻ vị thành niên đang có xu thế tăng.

Dù vậy, sức khoẻ tâm thần ở Việt Nam đang được hiểu theo nhiều cách khác nhau như: “mất năng lực nhận thức”, “tiêu cực”, hoặc “bất bình thường”, “suy nghĩ khác lạ”, “bị một loại bệnh gì đó”, “là một ngoại lệ”, “không ổn định”…

Điều này gây nên sự kỳ thị hoặc lãnh đạm đối với người có khó khăn về sức khoẻ tâm thân và kết quả là khiến mọi người có tâm lý ngại ngần khi tiếp cận các dịch vụ tâm lý.

Theo điều tra và nghiên cứu của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc ( UNICEF ), khoảng chừng 8 % – 29 % trẻ nhỏ đang trong độ tuổi vị thành niên ở Nước Ta mắc những bệnh về sức khỏe thể chất tinh thần. Ước tính có khoảng chừng 3 triệu trẻ nhỏ ở Nước Ta có nhu yếu về những dịch vụ sức khoẻ tinh thần, nhưng chỉ có khoảng chừng 20 % trong số đó nhận được tương hỗ y tế và điều trị thiết yếu.

Các mô hình yếu tố sức khỏe thể chất tinh thần thông dụng nhất trong trẻ nhỏ Nước Ta là những yếu tố hướng về trong ( ví dụ như lo âu, trầm cảm, đơn độc ) và những yếu tố hướng ngoại ( ví dụ như tăng động và giảm quan tâm ).

Nhiều chuyên viên tham vấn tâm ý chỉ ra nhiều trường hợp trẻ bị trầm cảm có nguyên do chính đến từ cha mẹ. Trong gia đình Nước Ta, không kinh ngạc khi thấy những bậc cha mẹ thường áp đặt lên con cháu phải làm thế này thế kia mới tốt, nếu không làm theo thì không dễ chịu, mắng mỏ, thậm chí còn chửi bới, đay nghiến.

Một số trường hợp khác như gia đình có con trẻ thuộc hội đồng LGBT ( người đồng tính, tuy nhiên tính hoặc chuyển giới ), nhiều cha mẹ đưa con đi tham vấn tâm ý nhằm mục đích “ trị liệu cho con thành người thông thường ”.

Trầm cảm vì gia đình
Trầm cảm vì gia đình

Từ những nguyên do giản đơn như cha mẹ không lắng nghe, ép buộc con cháu theo ý mình đến những nguyên do phức tạp hơn như đấm đá bạo lực gia đình, mất đi người thân trong gia đình, kinh tế tài chính gia đình khó khăn vất vả, stress học tập tại trường học, lạm dụng chất kích thích, quan hệ tình dục không bảo đảm an toàn, phải kết hôn sớm …, con trẻ hoàn toàn có thể cảm thấy đơn độc, sa sút ý thức, Open những triệu chứng trầm cảm. Trầm cảm hoàn toàn có thể Open ở trẻ nhỏ, người trung niên và người cao tuổi.

Theo các chuyên gia tâm lý, gia đình cần hết sức lưu ý khi thấy trẻ có các biểu hiện như: tự làm tổn thương bằng cách tự tử, tự cắt tay; tự cô lập bản thân, buồn bã, không chịu tắm và vệ sinh cá nhân, lười biếng, không thích làm những việc mà trước đó bản thân rất yêu thích; bỗng dưng ăn quá nhiều hoặc không ăn gì; mất dần trí nhớ, mất khả năng tập trung; hay muốn tự tử, trả thù cha mẹ…

Những biểu hiện này nếu kéo dài nhiều tháng liên tục là dấu hiệu trẻ đã mắc chứng trầm cảm, nếu không được can thiệp kịp thời sẽ gây ra hậu quả khôn lường.

Mặt khác, có nhiều vật chứng cho thấy có mối liên hệ giữa mạng xã hội và trầm cảm. Nhiều điều tra và nghiên cứu chỉ ra người dùng là thanh thiếu niên dành nhiều thời hạn trên Instagram, Facebook có tỷ suất trầm cảm cao hơn đáng kể so với những người dành ít thời hạn cho mạng xã hội.

Bên cạnh đó, một nghiên cứu năm 2017 trên hơn nửa triệu học sinh lớp 8 đến lớp 12 cho thấy số lượng trẻ trầm cảm đã gia tăng 33%, (trong đó tỷ lệ tự tử ở các bé gái tăng 65%) từ năm 2010 đến 2015 – đây cũng là thời điểm smartphone (điện thoại thông minh) trở nên phổ biến ở Việt Nam.

Điều này không có nghĩa Instagram, Facebook hay smartphone trực tiếp gây ra trầm cảm. Nhưng rõ ràng có mối đối sánh tương quan nhất định, đáng suy ngẫm giữa sự ngày càng tăng trầm cảm ở trẻ nhỏ, thanh thiếu niên với sự ngày càng tăng sử dụng mạng xã hội, cũng như những thiết bị mưu trí.

Thiết nghĩ, “ gia đình trầm cảm ” không còn là một khái niệm lạ lẫm. Đáng nói, không riêng gì phụ nữ, trẻ nhỏ là đối tượng người tiêu dùng của trầm cảm mà ngay cả người chồng, người cao niên cũng hoàn toàn có thể là đối tượng người dùng của căn bệnh này.

Đã đến lúc phải nhìn thẳng một thực sự, trầm cảm là một bệnh lý hiện hữu, phổ cập và nguy hại. Người mắc trầm cảm cần được chăm sóc, can thiệp kịp thời để giúp họ vượt qua căn bệnh quái ác này.

Theo đó, gia đình hoàn toàn có thể là nguyên do, tác nhân dẫn đến trầm cảm, nhưng cũng chính là một nguồn trị liệu cảm hứng quan trọng so với mỗi cá thể, mỗi thành viên thuộc gia đình.

Scroll to Top